Wat is LUFS precies?
LUFS staat voor Loudness Units relative to Full Scale. Het is een meeteenheid voor waargenomen luidheid, vastgelegd in de internationale norm ITU-R BS.1770. Waar een piekmeter alleen kijkt naar het hoogste punt van de golfvorm, weegt een LUFS-meter het signaal zoals je oren dat doen: lage tonen tellen minder zwaar mee, het middengebied waar ons gehoor het gevoeligst is juist zwaarder. Twee nummers met dezelfde piek kunnen daardoor heel verschillend luid klinken, en LUFS laat dat verschil zien.
Eén LU is gelijk aan één dB. Een master op -10 LUFS is dus 4 dB luider dan een master op -14 LUFS. Omdat de schaal is afgezet tegen digitale full scale, zijn de waarden altijd negatief: hoe dichter bij nul, hoe luider.
De metingen die je op een LUFS-meter ziet
- Integrated: de gemiddelde luidheid over het hele nummer. Dit is het getal waar streamingdiensten naar kijken
- Short-term: de luidheid over een venster van drie seconden, handig om een drop met een break te vergelijken
- Momentary: de luidheid over 400 milliseconden, die springt mee met elke klap
- True peak (dBTP): de werkelijke piek inclusief de pieken tussen de samples, die na conversie naar mp3 of AAC kunnen ontstaan
- Loudness range (LRA): hoeveel de luidheid door het nummer heen varieert, een maat voor dynamiek
Hoe luid spelen Spotify, Apple Music en YouTube af?
Alle grote streamingdiensten gebruiken loudness normalization. Ze meten de integrated luidheid van je nummer en zetten het afspeelvolume zo, dat alle nummers ongeveer even luid klinken. Een luisteraar hoeft zo niet aan de volumeknop te draaien als er na een zachte akoestische track een keiharde festivalplaat volgt.
Afspeelniveau per platform
- Spotify: standaard -14 LUFS. In de instellingen kan de luisteraar kiezen voor "Luid" (-11 LUFS) of "Zacht" (-19 LUFS), of normalisatie helemaal uitzetten
- Apple Music: rond -16 LUFS via Sound Check
- YouTube: rond -14 LUFS, en alleen omlaag. Een zachtere upload wordt niet luider gemaakt
- Tidal: rond -14 LUFS
- Deezer: rond -15 LUFS
- SoundCloud: geen normalisatie, daar speelt je bestand af zoals je het uploadt
Die waarden veranderen af en toe, dus zie ze als richtpunten en niet als wetten. Belangrijk om te weten: Spotify kijkt bij het afspelen van een heel album naar de luidheid van het album als geheel, zodat een bewust zacht intro ook zacht blijft ten opzichte van de rest. Bij een EP of album hoeven de nummers dus niet allemaal precies hetzelfde LUFS-getal te hebben; ze moeten vooral goed bij elkaar passen.
Moet je master dan op -14 LUFS?
Nee, dat hoeft niet. Masteren op -14 LUFS is een veilige keuze, omdat Spotify je nummer dan nauwelijks aanpast. Maar een master op -9 LUFS wordt gewoon 5 dB zachter gezet en klinkt dan even luid als de rest. Het gevolg is iets anders dan veel mensen denken: je wint geen volume, maar je hoort wel wat je ervoor hebt ingeleverd. Een hard gelimiteerde master heeft minder transiënten, dus de kick en snare klinken na het terugdraaien kleiner en vlakker dan bij een dynamischer master op hetzelfde afspeelniveau.
Andersom geldt ook iets. Is je master zachter dan -14 LUFS, dan zet Spotify hem omhoog, maar alleen zover als de pieken dat toelaten. In de modus "Luid" gebruikt Spotify daarvoor zelfs een eigen limiter. Een erg zachte master met hoge pieken kan dus net iets zachter uitkomen dan de rest van een playlist.
In de praktijk zie je dat de meeste commerciële releases in dance, house, techno en pop luider zijn dan -14 LUFS, vaak ergens tussen -10 en -7. Dat heeft vooral met het genre en met de club te maken: een DJ die jouw track draait tussen andere luide platen wil niet dat hij ineens wegvalt. De vraag is daarom niet welk getal het moet zijn, maar hoe luid een nummer kan worden voordat het slechter gaat klinken.
Welk doel ik zelf aanhoud
- Akoestisch, singer-songwriter en rustige pop: rond -14 tot -12 LUFS, met ruimte voor dynamiek
- Pop en urban voor streaming: rond -11 tot -9 LUFS, afhankelijk van hoe het arrangement dat verdraagt
- House, techno en andere clubmuziek: rond -9 tot -7 LUFS, met een kick die zijn klap behoudt
- Feestmuziek: vaak aan de luide kant, omdat die naast andere feestplaten moet staan
- Altijd: true peak op maximaal -1 dBTP, en bij luide masters liever -2 dBTP
Waarom true peak net zo belangrijk is als LUFS
Streamingdiensten slaan je nummer niet op als WAV, maar zetten het om naar een gecomprimeerd formaat zoals Ogg Vorbis, AAC of Opus. Bij die conversie kan de golfvorm net iets anders uitkomen, waardoor er pieken boven 0 dBFS ontstaan die in je WAV niet te zien waren. Dat heet intersample peaks, en het resultaat is een korte, harde vervorming die je in je DAW nooit hebt gehoord.
Een true peak limiter rekent die pieken vooraf uit. Spotify adviseert zelf een true peak van maximaal -1 dBTP, en -2 dBTP voor masters die luider zijn dan -14 LUFS, omdat luide masters bij conversie sneller over de rand gaan. Die marge kost je niets: het afspeelniveau wordt toch door de normalisatie bepaald.
Checklist voordat je je master uploadt
- Meet de integrated LUFS over het hele nummer, niet alleen over de drop
- Zet een true peak limiter als laatste in de keten en controleer dat er niets boven -1 dBTP uitkomt
- Lever aan als WAV in 24 bit, op 44,1 of 48 kHz, tenzij je distributeur iets anders vraagt
- Luister je master terug op het afspeelniveau van het platform, bijvoorbeeld met een plug-in die normalisatie nabootst
- Vergelijk met twee of drie referentietracks uit je genre, allemaal op gelijk volume
Eén master of aparte versies voor streaming en club?
Voor de meeste releases volstaat één goede master. Bij clubmuziek maak ik soms twee versies: een luide clubmaster voor DJ-pools, promo en de eigen sets van de artiest, en een iets dynamischere versie voor de streamingdiensten. Het verschil zit dan niet in de mix, alleen in hoe hard de limiter werkt. Of dat de moeite waard is, hangt af van het nummer: een track met veel ruimte in het arrangement wint er meer bij dan een volle, compacte productie.
Voor spraak gelden weer andere normen. Een radiocommercial voor omroep wordt vaak afgeleverd volgens EBU R128 op -23 LUFS, en podcasts zitten meestal rond -16 LUFS. Maak je een jingle, intro of spot, dan houd ik daar bij radiocommercials en podcastintro's rekening mee.
Staat je release klaar om uit te komen, dan is de volgende stap de distributie. Hoe dat werkt lees je in je eigen muziek uitbrengen op Spotify, en hoe je hem daarna onder de aandacht brengt in je release promoten. Wil je dat ik je master maak of een bestaande master beoordeel, kijk dan bij de tarieven voor mix en master of stuur je bestand via WhatsApp of mail. Ik meet hem door en laat je weten waar winst zit.
